نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

سولفات آهن هفت آبه سبزینه ثمر


تاثیرات سولفات آهن بر خاک:

در اغلب خاکهای ایران، مقدار قابل توجهی آهک وجود دارد که ریشه گیاهان با ایجاد شرایط ویژه‌، در اطراف خود از قلیائیت خاک کاسته و آهن مورد نیاز خود را تامین می‌کنند. آبیاری سنگین و هر عاملی که تهویه خاک را کاهش دهد موجب افزایش غلظت دی اکسید کربن در خاک شده و جذب آهن را کاهش می‌دهد.

 نظربه لزوم وجود آهن به منظور تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه و افزایش رشد، گلدهی و باردهی، کمبود آهن در خاک بایستی جبران گردد. استفاده از عنصر گوگرد و مصرف سولفات آهن از مناسب‌ترین متدها جهت جبران این کمبود می‌باشد. در زیر نتیجه تحقیقات انجام شده درخصوص روش و مصرف سولفات آهن بر عملكرد و كيفيت چند محصول کشاورزی بعنوان نمونه بیان می‌گردد. (ادامه مطلب)

  1. در سالهاي اخير كشت كلزا كه يكي از مهمترین گياهان روغني مي باشد در سطح كشور و از جمله در استان بوشهر توسعه فراواني يافته است. اين گياه از نظر مقاومت به شوري نيز در حد نسبتا مقاوم قرار دارد. با توجه به مشكل شوري بسياري از منابع خاك و آب استان بوشهر، مي توان به آينده اين گياه در استان اميد زيادي داشت. مصرف صحيح و متعادل عناصر غذايي يكي از راههاي دستيابي به افزايش عملکرد و بهبود كيفيت دانه كلزا مي‌باشد.

كمبود آهن در خاكهاي آهكي بسيار شايع بوده و به عنوان يكي از مهمترين عوامل محدود كننده توليد دراين خاكها محسوب مي شود. برخي از خصوصيات خاك از جمله pH، درجه حرارت، مقدار كربنات كلسيم، مقدار آب و غلظت بي‌كربنات در محلول خاك بر شدت كلروز ناشي از كمبود آهن موثر است. روشهاي متعددي در خصوص امكان رفع كمبود آهن موثر است. روشهاي متعددي در خصوص امكان رفع كمبود آهن در خاكهاي آهكي مورد مطالعه قرار گرفته است. از جمله مي توان به روش، ميزان و زمان مصرف كود و يا نوع كود مصرفي اشاره نمود. هرچند فرم‌هاي آلي آهن و با فرم‌هاي آلي مخلوط شده با مواد معدني بيشترين منابع كودي مورد استفاده آهن مي‌باشند. اما استفاده از اين منابع بدليل قيمت زياد آنها عموما از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نمي باشد.

محققان مختلف نتايج متناقضي را در خصوص كاربرد كودهاي حاوي آهن گزارش نموده اند. Hergert و همكاران افزايش دانه ذرت را بميزان 3600 كيلوگرم در هكتار در خاكهاي با pH بيشتر از 8/2 با مصرف 85 كيلوگرم در هكتار سولفات آهن بصورت نواري مشاهده كردند. تاثير سولفات آهن در رفع كمبود آهن و افزايش عملكرد گياه در مواقعي كه اين كود بصورت نواري مصرف شده باشد معمولا بيشتر از مواقعي بوده است كه بصورت مخلوط با خاك مصرف شده است. حقيقت نيا و رجايي با مطالعه سطوح و روش مصرف سولفات آهن در يك خاك آهكي با pH برابر 8/2 گزارش نموده اند كه مصرف 150 كيلوگرم سولفات آهن بصورت پخش سطحي همراه با محلول پاشي آن بميزان 52% سبب افزايش در عملكرد محصول نسبت به تيمار شاهد شده است.

آهكي بودن خاكهاي استان بوشهر و بالا بودن PH آن سبب شده است كه قابليت استفاده آهن در آن پايين باشد. لذا اين طرح تحقيقاتي در جهت بررسي اثرات سطوح و روشهاي مصرف سولفات آهن بر عملكرد و كيفيت محصول كلزا و امكان رفع كمبود آهن از منبع سولفاته آن اجرا گرديد. (نويسنده: مختار زلفي باورياني عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان بوشهر)

 

  1. آهن در خاك اغلب به اشكال نامحلول اسيد و هيدروكسيدهاي آهن سه ظرفيتي (هماتيت، گئوتيت و فري هيدرات) موجود مي باشد. آهن از نظر وزني 6/2-4/2 درصد پوسته زمين را در بر ميگيرد. با اين وجود مقدار آهن قابل حل در مقايسه با كل آهن ناچيز مي باشد. اشكال معدني قابل حل در خاك Fe2+، Fe3+، Fe(OH+)2 و فرم قابل جذب توسط گياه Fe2+ و Fe3+ مي باشد. كمبود آهن يك مشكل تغذيه اي عمومي در اكثر باغهاي مركبات موجود در خاكهاي آهكي و قليائي مي باشد. تجزيه بافتهاي گياهي و تعيين ميزان آهن براي تشخيص كمبود آهن در گياهان مختلف مورد استفاده قرار مي گيرد. اما مطالعات انجام شده نشان مي دهد اغلب غلظت آهن موجود در برگ گياهان كمبوددار برابر يا بيشتر از غلظت آهن در برگ گياهان سبز مي باشد. اين درحالت براي مركبات موجود در خوزستان نيز صادق مي باشد. تحقيقات نشان مي دهد تنها بخش كوچكي از آهن گياه (Fe2+) به صورت متابوليتي فعال است و وارد پروسه كلروفيل سازي مي گردد و قسمت عمده آهن جذب شده (Fe3+) به دليل عدم كارايي آهن درون برگ و يا عدم توانايي برگ در احياء Fe3+ به Fe2+ به دليل بالا بودن pH شيره سلولي و ديگر عوامل مورد استفاده قرار نمي گيرد. هدف از اين تحقيق تعيين فرم موثر آهن در ايجاد كمبود و تعيين همبستگي بين كلروفيل و Fe2+ در مركبات (نارنج) شهر اهواز مي باشد.( نويسند‌گان: محمود محمدي عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان چهارمحال و بختیاری و عبدالامير معزي استاديار دانشگاه شهيد چمران اهواز).
  2. كمبود آهن در خاكهاي آهكي بسيار شايع بوده و به عنوان يكي از مهمترين عوامل محدود كننده توليد در اين خاكها محسوب مي شود. برخي از خصوصيات خاك ازجمله pH، درجه حرارت، مقدار كربنات كلسيم، مقدار آب و غلظت بيكربنات درمحلول خاك بر شدت كلروز ناشي از كمبود آهن موثر است. روشهاي متعددي در خصوص امكان رفع كمبود آهن در خاكهاي آهكي مورد مطالعه قرار گرفته است. از جمله مي توان به روش، ميزان و زمان مصرف كود و يا نوع كود مصرفي اشاره نمود. هرچند فرم هاي آلي آهن و فرم هاي آلي مخلوط شده با مواد معدني بيشترين منابع كودي مورد استفاده آهن مي باشند. اما استفاده از اين منابع به دليل قيمت زياد آنها عموما از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نمي باشد. مصرف خاكي سولفات آهن به تنهايي جهت رفع كمبود آهن به دليل تبديل سريع آهن به فرم تركيبات غير قابل استفاده گياهي كمتر موثر بوده و احتياج به مصرف مقادير زياد آن مي باشد. كاربرد سولفات اهن به همراه مواد آلي در رفع كمبود آهن بسيار موثر گزارش شده است. مستقيمي و موتاچ (4).
    گزارش مي كنند كه كاربرد مواد آلي به همراه سولفات آهن سبب كاهش كلروز آهن شده است. بر اساس اين گزارش اهن موجود در سولفات آهن توسط كلات هاي طبيعي مواد آلي به طور مرتب در اختيار گياه قرار مي گيرد. توماس و مودرز (7) معتقدند كه كودهاي حيواني حاوي تركيبات كلات كننده است كه در انتقال و استفاده آهن در گياه كمك مي نمايد ملكوتي و سمر (1) معتقدند كه ايجاد كلات هاي طبيعي، ترشح مواد اسيدي زا در اثر تجزيه شيميائي، ممانعت از تماس فيزيكي ذرات آهك با آهن كودي، ايجاد شرائط مناسب جهت تهويه و در نتيجه رشد بهتر ريشه و نيز ايجاد شرايط احيايي در ميكروسايتهاي سطح ريشه از مكانسيم هاي موثر مواد آلي در رفع كلروز آهن مي باشد.

بر اساس نتايج تجزيه شيميايي خاكهاي نقاط مختلف استان بوشهر ميزان كربنات كلسيم معادل در اين خاكها در دامنه حدود 50-60 درصد متغير بوده و ميزان كربن آلي نيز عموما كمتر از 0/5 درصد مي باشد. با توجه به كمبود آهن در خاكهاي آهكي استان از يك طرف گران بودن منابع كودي كلاتهاي آهن از طرف ديگر، اين طرح تحقيقاتي به منظور بررسي امكان رفع كمبود آهن از طريق كاربرد سولفات اهن و منابع مختلف كود حيواني در گوجه فرنگي اجرا گرديد.( نويسند‌گان: مختار زلفي، باورياني ، و مهرداد نوروزي عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان بوشهر )